Bahçede Sessizce Yayılır: Yıldız Koşnili

Bazı zararlılar vardır; bağırmaz, çağırmaz. Ne yaprağı bir anda kurutur ne de ağacı hemen çökertir. Sessizce yerleşir, zamanla etkisini gösterir. Yıldız koşnili de tam olarak böyle bir zararlıdır. Çoğu zaman fark edildiğinde ağaç zaten yorgun düşmüştür.

Turunçgil bahçelerinde kontrol yaparken, dalların köşelerinde ve yaprak altlarında hareketsiz duran mumsu yapıları gördüğümde genellikle işin ciddiyeti ortaya çıkar. Ergin hâliyle küçük ve göze batmayan bu zararlı, larva döneminde aldığı yıldız görünümüyle aslında kendini ele verir. Ancak dikkatli bir göz yoksa kolayca atlanır.

Yıldız koşnilinin asıl tehlikesi, hızlı çoğalabilmesidir. Erkek birey olmadan çoğalması ve bir dişinin yüzlerce yumurta bırakabilmesi, uygun koşullarda popülasyonun kısa sürede artmasına neden olur. Akdeniz ve Ege bölgelerinde yılda iki döl vermesi de bu durumu daha da riskli hâle getirir.

Zararı yalnızca bitkinin öz suyunu emmesiyle sınırlı kalmaz. Salgıladığı tatlımsı madde zamanla yaprakların üzerinde fumajin tabakası oluşturur. Yapraklar kararır, fotosentez düşer, meyve gelişimi zayıflar. Sonunda üretici hem verimde hem de kalitede kayıp yaşar. Pazara çıkan ürünün değeri düşer ve bu durum doğrudan kazanca yansır.

Sahada sıkça karşılaşılan hatalardan biri, mücadelede geç kalınmasıdır. Zararlı iyice yayılıp ağaç gözle görülür şekilde zayıfladıktan sonra yapılan ilaçlamalar çoğu zaman beklenen etkiyi göstermez. Oysa düzenli gözlem, erken teşhis ve doğru zamanda yapılan müdahale, bu zararlıyı kontrol altında tutmanın anahtarıdır.

Kültürel önlemler de en az kimyasal mücadele kadar önemlidir. Ağaçların sık dikilmesi, hava sirkülasyonunun yetersiz olması ve ihmal edilen budamalar, yıldız koşnilinin yayılması için uygun ortam oluşturur. Basit gibi görünen bu detaylar, aslında mücadelenin temelini oluşturur.

Yıldız koşnili bize şunu açıkça gösterir: Tarımda asıl başarı, sorunu büyüdükten sonra çözmeye çalışmak değil, sorunu henüz küçükken fark edebilmektir. Düzenli kontrol, bilinçli üretici ve doğru teknik bilgi bir araya geldiğinde bu zararlının oluşturacağı zarar büyük ölçüde önlenebilir.

Sonuç olarak, bahçede sessizce yayılan bu küçük zararlıya karşı en güçlü silahımız dikkat ve bilgidir. Çünkü tarımda çoğu zaman kazanan, en çok ilaç atan değil; en doğru zamanda doğru adımı atan olur.

Şensen Öztürk
Ziraat Teknikeri